ريخ خبر: سه‌شنبه 17 آذر 1394-26 صفر 1437ـ 8 دسامبر 2015ـ سال نودم - شماره 26322

نقدينه/معرفي مجموعه شعر «گم شدن در بن‌بست»/فرهاد رجبي/فرهنگ ايليا/1393
همه شاعران خوابند!
اكبر اكسير
 

شعر، وصيت‌نامه ادبي شاعران است. اين وصيت‌نامه اگر داراي بندهاي سودمند باشد؛ يعني براي دنياي وارثان مفيد و مثمرثمر باشد، بسيار ارزشمند است. چرا كه بازماندگان را به نان و نوايي مي‌رساند. اما اگر فاقد ارزش باشد، براي وراث محترم خيري نخواهد داشت و چه بهتر كه پاره شود!
بعضي از اين وصيت‌نامه‌ها سرشار از غلط‌هاي املايي است و در تأويل و تفسير، استادان هرمنوتيك را دچار مشكل مي‌كند. گاه وصيت‌نامه‌ ادبي شاعر آنچنان پيچيده و مبهم نوشته شده كه هيچكدام از ورّاث قادر به فهم محتواي آن نيستند. پس اگر مي‌خواهيم شعرمان، وصيت‌نامه ادبي‌مان باشد و بعد از ما نام‌ ما را زنده و خانواده ما را سرزنده سازد، بايد در چاپ شعر خوب وسواس به خرج دهيم و شعري متفاوت به يادگار بگذاريم.
دوستان زيادي دارم كه بعد از مرگ وصيت‌نامه‌هايشان را خوانده‌ام و بر احوال بازماندگان گريسته‌ام. چرا كه در تيراژ بسيار بالا كتاب مستطابي از پدر به ارث برده‌اند كه به فروش نرفته و هر ماه حق كرايه انبارش از جيب ورّاث پرداخته مي‌شود. براي اينكه به سرنوشت اين خانواده دچار نشويم، در وصيت‌نامه‌هاي پدر لازم است كه دست ببريم و بدون اينكه متوجه شود، به نام مميزي، شعرهاي سست و فاقد ارزش را حذف كنيم و اگر كتاب شعر قابلي ندارد، از چاپ كتاب منصرفش كنيم يا اقلاً ببريم وصيت‌نامه را يك شاعر برتري تبديل به احسن كند!
گفتيم شعر، وصيت‌نامه شاعر است و شاعر تمام حرفهاي لازم را كه شايسته گفتن هست، در آنجا مي‌آورد. آيا وصيت‌نامه‌اي سراغ داريد كه از آب و هواي شهرمان در آن سخن رفته باشد يا در مورد گراني نرخ تاكسي مطلبي در آن آورده باشند؟ هرگز! پس بايد شعري را وارد كتاب كنيم كه تا به حال كسي نظير آن را نسروده و حرفي متفاوت و گيرا. اميد كه شاعران امروز بيشتر به فكر فرداي آثارشان باشند تا شعري مانا و جاوداني بر دفتر دلها ثبت شود.
**
مجموعه شعر اين هفته نقدينه از دوست صومعه‌سرايي شاعر كنجكاو و خوشفكر دكتر فرهاد رجبي است. رجبي اين مجموعه را در سه بخش تدوين كرده: غزلها، سپيدها و طرح‌ واره‌ها. دكتر علي تسليمي، استاد دانشكده ادبيات گيلان و نويسنده كتاب پژوهشي گزاره‌هايي در ادبيات معاصر نيز مقدمه نقدآميزي برآن نوشته كه بسيار سودمند است.
غزل‌هاي فرهاد رجبي ساده و دل‌نشين و سرشار از پيام‌هاي اجتماعي است. شعري متعهد و سرشار از انتظار و مژده‌آبادي ويرانه‌هاي جهان امروز.
تا هوادار زمينم من بيابان نيستم
كوهم آري روي حرفم تا ابد مي‌ايستم
گفته‌ام درياترين ابرم كه حال آسمان
بهتر از هركس گواهي مي‌دهد من كيستم
فرهاد رجبي در شعر سپيد فرصت دارد زخم‌هاي عميق اجتماعي را معرفي كند. او در سپيد 23 چه ساده و صريح حرف مي‌زند:
همسرم روابط بين‌الملل مي‌خواند/ به ديپلماسي صلح/ در نظام متحول جهاني مي‌انديشد/ ما هر روز دعوا مي‌كنيم/ بر سر گفتارهاي خاله من/ دريافت‌هاي عمه او/ من هر روز شعر مي‌خوانم/ تي‌اس اليوت/ احمد شاملو/ احمد مطر/ هنوز نقد مي‌نويسم...
طرح واره‌هاي فرهاد رجبي، لوح فشرده كلمه و كلام است. او در اين نوع از شعر به اعجاز ايجاز مي‌رسد:
درگيرودار شاليزار و ملخ/ من زمين مي‌خورم/ قلب گرسنه‌ام مي‌شكند/ و يك نفر به شاعران جهان/ اضافه مي‌شود.
رجبي، دوستدار شعر فرانوست. طنز نهان در شعرهاي كوتاه رجبي مي‌تواند نام و اعتبار خاصي براي او فراهم كند اگر او مجموعه بعدي‌اش را به شعر كوتاه اختصاص دهد:
ساعت 24/ اينجا ايران است/ همه شاعران خوابند!... شب خوش!